Foto: · · vlindertuindekas.nl
De harde cijfers van onze dagvlinders
Uit de jongste gegevens van het CBS en De Vlinderstichting blijkt dat de populaties van dagvlinders sinds 1992 gemiddeld met maar liefst 56 procent zijn afgenomen. Dit betekent dat we met z’n allen veel minder vlinders zien fladderen in onze tuinen en in de natuur.
Ook algemene soorten hebben het zwaar
Het meest schokkende is misschien wel dat niet alleen de zeldzame soorten het moeilijk hebben. Ook veelvoorkomende vlinders, die we dachten dat het altijd wel zouden redden, laten een sterke afname zien. Denk bijvoorbeeld aan soorten die je vroeger vaak zag, zoals het icarusblauwtje en het groot koolwitje. Juist deze algemene soorten vervullen een cruciale rol.
• Gemiddelde afname dagvlinders sinds 1992: 56 procent.
• In 2024 werden de laagste aantallen ooit gemeten.
• Negen van de 54 onderzochte soorten bereikten hun laagste niveau sinds 1992.
• Het donker pimpernelblauwtje lijkt inmiddels zelfs uit Nederland verdwenen te zijn.
Waarom zie jij minder vlinders in jouw omgeving?
Je vraagt je misschien af wat hier de oorzaken van zijn. De hoofdrolspeler in dit verhaal is het intensieve gebruik van ons landschap. Er is simpelweg steeds minder geschikte plek voor ze om te leven en hun voedsel te vinden.
De voedselketen onder druk
Vlinders zijn onmisbaar in onze natuur, onder andere omdat ze zorgen voor de bestuiving van planten. Jouw bloemen en de gewassen in de landbouw zijn dus deels afhankelijk van hun werk. Daarnaast zijn de rupsen van vlinders een belangrijke voedselbron voor veel andere dieren, zoals vogels. Als de vlinderstand daalt, heeft dat dus direct invloed op de rest van de natuur.
De belangrijkste bedreigingen die wetenschappers aanwijzen, zijn:
• Verlies van leefgebied door verstedelijking en intensieve landbouw.
• Gebruik van bestrijdingsmiddelen, wat direct én indirect schadelijk is voor vlinders en hun waardplanten (de planten waar rupsen van eten).
• Extreme weersomstandigheden door klimaatverandering, wat de levenscyclus en de beschikbaarheid van nectar uit bloemen verstoort.
Hoewel er af en toe een lichtpuntje is, zoals een toename bij de citroenvlinder of het hooibeestje op bepaalde plekken, overheerst de zorgwekkende neerwaartse trend. Wat jij in jouw tuin kunt doen, is belangrijk: laat bijvoorbeeld een hoekje met brandnetels staan, want die zijn essentieel voor de rupsen, en kies voor een divers aanbod aan bloemen waar vlinders nectar uit kunnen halen.
Veelgestelde vragen
Wat kan ik doen om vlinders in mijn tuin te helpen?
Zorg voor een gevarieerde beplanting met zowel nectarplanten voor de volwassen vlinders als waardplanten (zoals brandnetels) voor de rupsen. Probeer het gebruik van pesticiden te vermijden.
Waarom zijn vlinders belangrijk voor de voedselketen?
Vlinders bestuiven planten, wat essentieel is voor de voortplanting van veel gewassen en bloemen. Daarnaast zijn hun rupsen een belangrijke voedselbron voor vogels en andere insecteneters.
Hoe lang worden de vlinderdata al gemeten?
De populatieontwikkelingen van 54 soorten dagvlinders worden sinds 1992 wekelijks geteld op vaste routes in het Landelijk Meetnet Vlinders.