Foto: · · vlindertuindekas.nl
Waarom bloemen essentieel zijn voor insecten
Je vraagt je misschien af waarom juist jouw tuin zo belangrijk is. Simpelweg omdat elke bloem een brandstofstation is voor een bij of een vlinder. Ze hebben nectar nodig voor energie, de suikerhoudende vloeistof die hen draaiende houdt. Daarnaast verzamelen ze stuifmeel, dat rijk is aan eiwitten. Dit stuifmeel is cruciaal voor de ontwikkeling van hun larven. Zonder deze voeding stokt de levenscyclus van deze nuttige insecten.
Het is meer dan alleen voedsel. Bloemen bieden ook beschutting en rustplaatsen. Denk aan de rupsen van vlinders die specifieke waardplanten zoeken om zich te voeden voordat ze hun transformatie beginnen. Jouw bloembedden, zelfs de kleinste, vormen schakels in een groter ecosysteem. Door bewust te kiezen welke planten je aanplant, bepaal je direct hoeveel hulp je biedt aan de lokale populaties van bestuivers.
De noodzaak van een gevarieerd menu
Net als jij verschillende soorten voedsel nodig hebt, hebben bijen en vlinders dat ook. Eén soort plant voorziet niet in alle voedingsstoffen gedurende het hele seizoen. Een gevarieerde beplanting zorgt ervoor dat er altijd iets te halen valt, van het vroege voorjaar tot diep in de herfst. Denk aan de eerste bloeiers als krokussen en wilgen, die vroege honingbijen al van nectar voorzien als de natuur net ontwaakt. Later in het jaar zorgen bijvoorbeeld asters en zonnebloemen voor een late, noodzakelijke boost.
Een goed bijen- en vlinderparadijs kenmerkt zich door een mix van bloeitijden. Dit voorkomt ‘voedselwoestijnen’ in je tuin. Door bewust te kiezen voor inheemse bloemen voor bijen, geef je de lokale soorten bovendien de beste kansen. Zij zijn gewend aan de lokale bodem en het klimaat en vormen vaak de meest voedzame nectarbron.
Bloemen kiezen: kleur en functie
Welke bloemen trekken nu echt de aandacht van onze gevleugelde vrienden? Het gaat niet alleen om de kleur, hoewel felgekleurde bloemen zeker opvallen. De vorm van de bloem is minstens zo belangrijk. Sommige insecten hebben korte tongen, andere lange. Je wilt beide bedienen.
Laten we eens kijken naar enkele favorieten die je absoluut in jouw tuin moet hebben:
• Klassieke toppers: Lavendel, zonnebloemen en phacelia. Deze zijn ware magneet voor honingbijen en hommels.
• Vlinderfavorieten: De vlindertruik, sedum (vetkruid) en koninginnekruid zijn uitstekend omdat ze platte bloemschermen hebben waar vlinders gemakkelijk op kunnen landen.
• Vroege starters: Vergeet de bollen niet! Bijen hebben behoefte aan vroege voeding. Denk aan sneeuwklokjes en crocus.
• Late voeders: Herfstasters, sedum en herfsttijloos houden de laatste trekbijen en vlinders op de been.
Als je meer wilt weten over welke planten vlinders aantrekken, verdiep je dan eens in de waardplanten. De rupsen van veel vlindersoorten eten slechts één of enkele soorten planten. De Grote Prinses, bijvoorbeeld, eet voornamelijk brandnetels. Wees dus niet te ijverig met het wieden van dat ene hoekje met ‘onkruid’!
VIDEO: Najaarsbloeiers voor bijen en vlinders | Tuinplezier
Vermijd de valkuilen van de siertuin
Veel populaire tuinplanten lijken prachtig, maar ze doen onze bestuivers weinig goeds. Hier ligt een belangrijk aandachtspunt voor de bewuste tuinier. Dubbele bloemen, die je vaak ziet bij bijvoorbeeld dubbele rozen of pioenrozen, zijn vaak ontwikkeld door kwekers voor de schoonheid. Helaas hebben deze bloemen vaak nauwelijks of geen nectar en stuifmeel meer, of de meeldraden zijn simpelweg weggemodificeerd.
Kies waar mogelijk voor de enkelbloemige varianten. Ze ogen soms wat eenvoudiger, maar ze bieden de insecten de toegang die ze nodig hebben tot het hart van de bloem. Ook is het belangrijk om te weten dat sommige felgekleurde, sterk geurende bloemen zwaar bespoten zijn. Probeer waar je kunt, te kiezen voor biologisch gekweekte planten, zodat je zeker weet dat jouw bijen niet vergiftigd worden.
Een veilige omgeving creëren
Bloemen zijn de basis, maar een echt toevluchtsoord biedt meer. Bijen en vlinders hebben naast voedsel ook veiligheid en water nodig. Een tuin die gericht is op biodiversiteit gaat verder dan alleen de bloemenborder. De selectie van de juiste vlinder- en bijen-bloemen is hierbij cruciaal.
Nuttige verwijzingen
Leer meer over Bloemen voor bijen en vlinders: creëer een door deze selectie van links te verkennen.
• Bloemen voor bijen en vlinders | FAM Flower Farm
Natuurlijke schuilplaatsen en nestgelegenheid
Niet alle bijen leven in grote volken zoals honingbijen. Veel wilde bijensoorten zijn solitaire dieren. Ze leggen hun eitjes in kleine holletjes in de grond, in dood hout, of in holle stengels. Dit is een cruciaal punt bij het inrichten van je tuin. Wees niet té opgeruimd!
Overweeg de volgende stappen om jouw tuin te optimaliseren:
• Laat wat afgestorven stengels van vorig jaar staan tot het voorjaar. Hierin overwinteren veel solitaire bijen.
• Leg een stapel houtblokken of een hoopje takken aan in een rustig hoekje. Dit biedt schuilplaats voor lieveheersbeestjes en overwinterende vlinders.
• Als je een gazon hebt, laat dan delen ervan wat langer groeien. Klaver en madeliefjes zijn fantastische voedselbronnen en je hoeft minder vaak te maaien.
Water, het levenselixer
Zelfs de ijverigste zoeker heeft af en toe een slokje nodig. Vlinders drinken water op vochtige aarde of zand, een proces dat we ‘puddlen’ noemen. Ze nemen hierbij ook mineralen op. Bijen drinken graag van ondiep, stilstaand water.
Hoe zorg je voor veilig water:
• Plaats een ondiepe schaal met water.
• Leg er knikkers of kleine steentjes in. Dit zijn veilige landingsplatforms zodat de insecten niet verdrinken.
• Ververs het water regelmatig om stilstand te voorkomen.
Door deze kleine aanpassingen maak je van jouw tuin een compleet ecosysteem, niet alleen een verzameling sierplanten.
Zorgeloos tuinieren: pesticiden vermijden
Dit is misschien wel de meest directe en krachtige stap die je kunt zetten: stop met het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen. Insecticiden zijn ontworpen om ongedierte te doden, maar ze doden selecteren niet. Ze treffen de bijen en vlinders net zo hard als de bladluizen die je probeert te bestrijden.
Als je te maken krijgt met plagen, zoek dan naar natuurlijke oplossingen. Vaak is een plaag een teken dat er een disbalans is in je tuin. Een gezonde tuin trekt natuurlijke vijanden aan, zoals gaasvliegen en lieveheersbeestjes, die de plaag onder controle houden. Dit is de essentie van biologisch tuinieren voor bestuivers.
Denk bij het kopen van planten ook aan de herkomst. Vraag na of de planten gifvrij zijn gekweekt. Jouw aankoopbeslissing beïnvloedt de kweekpraktijken van kwekerijen. Steun de kwekers die milieuverantwoord te werk gaan.
Veelgestelde vragen over bloemen voor bijen en vlinders
Welke bloemen bloeien het langst en zijn goed voor bijen?
Plantensoorten zoals de Lavendel (Lavandula angustifolia), de Zonnebloem (Helianthus annuus) en verschillende Sedum-soorten (vetkruid) staan bekend om hun lange bloeiperiode. Ze bieden gedurende een groot deel van de zomer en herfst voedsel aan honingbijen en hommels.
Moet ik mijn tuin ‘verwilderen’ om vlinders te helpen?
Nee, volledig verwilderen is niet nodig. Je helpt vlinders vooral door het aanbieden van zowel nectarplanten voor de volwassen vlinders als waardplanten voor hun rupsen. Het gaat om het creëren van een balans; een hoekje met brandnetels voor de Dagpauwoog is al een grote hulp.
Helpen bloembakken op het balkon ook bijen?
Absoluut. Elke bloem telt. Bloembakken en potten op balkons of terrassen bieden een vitale voedingsbron, vooral in stedelijke gebieden waar veel groen ontbreekt. Kies ook hier voor planten met veel nectar, zoals Salie of Tijm.
Wanneer moet ik mijn tuin klaarmaken voor de winter voor de insecten?
Veel insecten overwinteren als pop of larve in het afgestorven plantenmateriaal. Maak je tuin pas in het vroege voorjaar (maart of april) grondig schoon. Laat de dode stengels en bladeren in de herfst en winter staan als isolatie en schuilplaats.