Foto: · · vlindertuindekas.nl
De essentiële rol van vlinders en bijen in jouw tuin
Vlinders en bijen zijn onmisbaar. Zonder hen ziet jouw moestuin er heel anders uit. Bestuiving is het sleutelwoord hier. Zonder deze ijverige werkers krijg je minder fruit en minder zaden. De afname van wilde bijen is een serieus probleem waar jij direct iets aan kunt doen. Door de juiste bloemen aan te bieden, creëer je een veilige haven voor deze kwetsbare beestjes. Het gaat niet alleen om honingbijen. Vergeet de solitaire bijen en de diverse vlindersoorten niet. Zij hebben ook jouw hulp nodig om te overleven in een steeds drukker wordende wereld.
Waarom de juiste plantenkeuze zo belangrijk is
Niet elke bloem is een feestmaal voor een bij of vlinder. Sommige moderne sierplanten hebben prachtige, volle bloemen, maar bieden nauwelijks nectar of pollen. Dit zijn vaak ‘lege’ bloemen voor de insecten. Je zoekt naar planten met open, eenvoudige bloemvormen. Deze vormen geven makkelijke toegang tot de voedzame delen van de bloem. Denk aan planten die lang bloeien. Vlinders en bijen hebben gedurende het hele seizoen voedsel nodig, van het vroege voorjaar tot diep in de herfst. Dit verzekert een continue voedselvoorziening.
Kies voor inheemse planten: de beste start
Inheemse planten zijn de favorieten van lokale insecten. Dit zijn planten die van nature in jouw regio thuishoren. Ze zijn perfect afgestemd op de behoeften van de inheemse bijen en vlinders. Ze bieden de meest geschikte pollen en nectar. Het kweken van inheemse soorten helpt de lokale populaties versterken. Dit is een duurzame manier om jouw tuin te vergroenen en insecten te voeden. Je ziet snel resultaat als je deze inheemse favorieten plant.
Planten die bijen echt blij maken
Bijen hebben een voorkeur voor bepaalde kleuren en vormen. Ze navigeren vaak op basis van kleur. Blauwe, paarse en gele bloemen trekken ze sterk aan. Zorg dat je verschillende plantdieptes aanbiedt. Dit geeft variatie in de nectarstroom. Voor een bijvriendelijke tuin kies je deze toppers:
• Lavendel: Een geurige trekpleister die lang bloeit. Perfect voor de zomermaanden.
• Borago (Komkommerkruid): Geliefd bij veel soorten solitaire bijen.
• Kattenkruid (Nepeta): Robuust, droogtetolerant en favoriet bij hommels.
• Wilgenroosje: Biedt voedsel in de latere zomer.
• Kruiden zoals tijm en rozemarijn. Deze bloeien vaak vroeg in het jaar.
Denk ook aan de vroege bloeiers. De eerste zonnestralen lokken de eerste bijen uit hun winterverblijf. Wilgenkatjes of krokussen geven hen direct de nodige energie. Dit vroege voedsel is cruciaal.
VIDEO: Kom erBIJ! Welke planten kies je voor meer bijen en vlinders in de tuin? | Tuinplezier
Vlinderstruiken en -voedselplanten
Vlinders hebben twee soorten voedsel nodig: nectar voor de volwassen insecten en waardplanten voor de larven (rupsen). Je tuin moet dus meer bieden dan alleen een drinkgelegenheid voor de vlinder zelf. De rupsen van vlinders eten specifieke planten. Zonder deze waardplanten komen er geen nieuwe vlinders.
Voor de volwassen vlinders zijn dit de beste nectarbronnen:
• Buddleja (Vlinderstruik): Hoewel niet altijd inheems, is de aantrekkingskracht enorm. Kies voor een niet-invasieve, steriele variant indien mogelijk.
• IJzerhard (Verbena): Bloeit lang en trekt veel verschillende vlindersoorten aan.
• Zonnehoed (Echinacea): Zorgt voor kleur en voeding tot ver in de herfst.
• Klaversoorten: Zeer belangrijk voor veel vlindersoorten in het gazon.
Vergeet de waardplanten niet. De rups van het Oranjetipje eet bijvoorbeeld look-zonder-look. De rups van het Klein koolwitje eet koolsoorten. Accepteer dat sommige bladeren eraan gaan. Dat is het teken dat jouw tuin een succesvol kraamhotel is.
Een tuin die het hele jaar door voedt
Veel mensen denken alleen aan de zomer. Maar de periode van maart tot oktober is cruciaal. Hoe zorg je ervoor dat jouw insecten het hele seizoen door blijven komen?
In het vroege voorjaar heb je bloeiende bolgewassen nodig. Denk aan sneeuwklokjes, crocussen en vroege narcissen. Deze vroege suikers zijn levensreddend voor de eerste werksters.
Tijdens de zomer heb je een explosie van bloei. Zorg voor planten die elkaar opvolgen. Als de ene soort uitgebloeid is, begint de volgende te bloeien. Dit heet ‘bloeiperiodiek beheren’.
Voor de late zomer en herfst zijn laatbloeiende planten essentieel. Asterachtige planten en Sedumsoorten (vetkruid) bieden die laatste energiedip voor de overwintering of de trek naar het zuiden. Deze herfstbloeiers zijn goud waard.
Vermijd gifstoffen: een veilige omgeving creëren
De beste planten ter wereld helpen niet als je ze besproeit met pesticiden. Chemische middelen doden niet alleen de ‘ongewenste’ insecten, maar ook de nuttige. Zelfs middelen die gericht zijn op specifieke plagen kunnen collateral damage veroorzaken. Kies voor natuurlijke bestrijding. Accepteer een beetje vraat. Een paar slakken of bladluizen horen bij een levende tuin.
Als je toch een probleem hebt, kijk dan naar biologische oplossingen. Een sterke plantweerstand door goede voeding en water is je beste verdediging. Dit is de basis van jouw ecologische tuin.
Water en beschutting: meer dan alleen bloemen
Planten leveren voedsel. Maar bijen en vlinders hebben ook drinkwater en een veilige plek nodig om te rusten of te overwinteren.
Bied drinkwater aan. Vlinders drinken niet graag uit diep water. Ze verdrinken snel. Maak een ondiep vogelbadje of plaats een schotel met water. Leg hierin wat stenen of knikkers. Zorg dat de insecten altijd een landingsplek hebben om niet te verdrinken. Dit is een simpele maar effectieve truc voor de warme dagen.
Beschutting is ook belangrijk. Laat wat rommelige hoekjes toe. Een stapel hout of een hoop dorre bladeren biedt een schuilplaats voor larven of overwinterende insecten. Een insectenhotel is een goede aanvulling, maar de natuurlijke rommel is vaak nog waardevoller voor de lokale biodiversiteit. Naast deze schuilplaatsen is ook het aanbod van voedselbronnen essentieel; de juiste planten voor vlinders lokken ze naar je tuin.
Veelgestelde vragen over planten voor bestuivers
Onmisbare bronnen
Hier zijn enkele informatieve links speciaal over Creëer een vlindertuin met de juiste planten voor bijen.
• Vlinders naar je tuin lokken | Natuurmonumenten
Moet ik mijn hele gazon vervangen door bloemen?
Nee, dat hoeft niet. Begin klein. Vervang een deel van jouw gazon door een bloemenweide met inheemse grassen en kruiden. Ook de randen van je borders kunnen gevuld worden met bijvriendelijke vaste planten. Elke vierkante meter telt.
Welke planten trekken de meeste hommels aan?
Hommels zijn groter en hebben diepere kelken nodig. Ze houden erg van long-headed bloemen. Denk aan Salie (Salvia), Vingerhoedskruid (Digitalis) en de eerder genoemde Dille en Komkommerkruid. Deze bieden de nodige energie voor hun harde werk.
Wat is het verschil tussen een nectarplant en een waardplant?
Een nectarplant voedt de volwassen vlinder of bij met suikerrijke nectar en eiwitrijke pollen. Een waardplant is de plant waar de rupsen (larven) van vlinders hun enige voedsel vandaan halen. Beide zijn essentieel voor de volledige levenscyclus van de insecten.
Zijn sieruien goed voor bijen?
Veel sieruiensoorten (Allium) zijn fantastisch voor bijen, vooral de bolvormige, open variëteiten. Ze bloeien vaak in het late voorjaar en de vroege zomer. Ze bieden een rijke bron van pollen en nectar voor de opkomende bijenpopulaties.