Foto: · · vlindertuindekas.nl
De zorgwekkende daling van de veelvoorkomende vlinders
Wat ons als vlinderliefhebbers het meest raakt, is de sterke afname van de soorten die we dachten dat we altijd wel zouden zien. Denk aan het icarusblauwtje en het groot koolwitje, die we vroeger vaak tegenkwamen in onze tuinen en op de velden. Juist deze algemene soorten zijn de ruggengraat van onze insectenwereld en vervullen cruciale taken in de natuur.
Een vitale rol in ons ecosysteem
Je vraagt je misschien af waarom deze daling zo belangrijk is voor jou. Simpel: vlinders zijn onmisbaar. Ze spelen een sleutelrol als bestuivers van bloemen. Minder vlinders betekent minder bestuiving, en dat heeft gevolgen voor de plantenrijkdom om ons heen. Daarnaast zijn ze een belangrijke schakel in de voedselketen, want veel vogels en andere insecten zijn afhankelijk van vlinders en hun rupsen als voedselbron. Als jouw tuin dus minder vlinders trekt, heeft dat ook invloed op de vogelpopulaties in jouw buurt.
Wat zien we precies in de tellingen?
Sinds 1992 worden de populaties nauwlettend in de gaten gehouden. De laatste metingen bevestigen dat de vlinderstand voor het tiende jaar op rij is gedaald en in 2024 het laagste niveau ooit bereikte. Wat je moet weten over deze ontwikkeling:
• De vijftien meest algemene dagvlindersoorten zijn in de afgelopen tien jaar met meer dan 35 procent afgenomen.
• Het icarusblauwtje en het groot koolwitje, bekende soorten, worden steeds zeldzamer.
• Helaas is een beschermde soort, het donker pimpernelblauwtje, al een tijdje niet meer gezien en lijkt deze zelfs uit Nederland verdwenen.
• Gelukkig zijn er altijd positieve uitschieters, zoals het hooibeestje, dat in 2024 juist de hoogste aantallen sinds 1992 liet zien.
De oorzaken: waarom hebben vlinders het moeilijk?
De oorzaken voor deze sombere cijfers zijn divers en hebben vaak alles te maken met ons ingerichte landschap. Het intensieve landbouwgebruik zorgt voor minder bloemen en planten, de waardplanten waar de rupsen van moeten leven. Bovendien zorgen de toenemende hoeveelheid stikstof en het gebruik van bestrijdingsmiddelen ervoor dat de natuurlijke plekjes waar vlinders van houden, verdwijnen. Denk ook aan de verstedelijking en de versnippering van leefgebieden; jouw tuin of balkon kan een belangrijk ‘habitat-eilandje’ zijn, maar als de afstanden te groot worden, kunnen vlinders zich niet meer verplaatsen.
Wat kun jij doen om te helpen?
Je hoeft geen ecoloog te zijn om een verschil te maken voor deze kwetsbare insecten. Door jouw tuin of balkon zo in te richten dat het een vlindervriendelijke hotspot wordt, help je enorm. Zorg voor een divers aanbod aan inheemse bloemen en kruiden die gedurende het hele seizoen nectar bieden. Zo geef je zowel de volwassen vlinders als de rupsen de kans om te overleven en de cyclus voort te zetten. Door kleine stappen te zetten, help je mee aan het herstel van de biodiversiteit.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vlindersoorten zijn er in Nederland?
In Nederland leven meer dan tweeduizend verschillende vlindersoorten, waarvan slechts 53 dagvlinders zijn.
Wat is de belangrijkste bedreiging voor dagvlinders?
Het verlies en de achteruitgang van hun natuurlijke leefgebied, vaak door intensieve landbouw en verstedelijking, is een doorslaggevende factor.
Hoe lang leven de meeste vlinders?
De levensduur verschilt sterk, maar de meeste vlinders leven slechts ongeveer twee tot drie weken als volwassen dier.